DENİZ İGUANASI (AMBLYRHYNCHUS CRİSTATUS)

Deniz İguanası hayatı bakımından eşi olmayan bir hayvandır.Çünkü yeryüzünde var olan tek gerçek deniz iguanasıdır.Bu hayvan Ekvador'un 900 kilometre kadar batısındaki Galapagos adalarında yaşar.Olağanüstü bir tarafı yoktur.Galapagos'a ilk gidenlerin hikayeleri, deniz iguanasının çirkin görünüşünü yansıtır.Bir yazıda bu sürüngenlerin hayal edilebilecek en iğrenç yaratıklar olarak bahsedilmektedir.İngiliz deniz kuvvetlerinde yüzbaşı olan bu yazar, "görünüşleri öyle tiksinti vericiydi ki, gemide hiç kimse onları yemeye razı olmadı" demektedir.

Deniz iguanalarının boyu 1.2 santimi bulabilir.Burunları küt, gövdeleri iri, bacakları hantal görünüşlüdür.Ayak parmakları uzundur.Boyunlarından kuyruklarına kadar uzanan sorguçları vardır.Hayvanların yüzmesine yardım eden kuyruk yandan yana yassıdır.Deniz iguanalarının çoğu siyah ya da koyu kurşunidir.Ama Galapagos adalarının güneyindeki Hood adasında yaşayanların vücutlarında siyah, turuncu ve kırmızı lekeler vardır.Ön bacakları ve sorguçları yeşildir.


YAŞAYIŞ

Çoğalma mevsiminin dışında deniz iguanaları suda yiyecek aramadıkları zaman sık gruplar halinde toplanırlar.Hatta bazen birbirlerinin üstüne yığılırlar.Galapagos'un çok belirgin ama çirkin bir özelliği olan lavlardan oluşmuş alanlarda yatarlar.Gündüz hava iyice ısındığı zaman kayaların altına, çatlaklara ya da mangrov denen bitkilerin gölgesine sığınırlar.Üreme mevsiminin başında erkekler kendilerine küçük alanlar ayırırlar.Bu yer öylesine küçüktür ki bir iguana bir kayanın tepesine çıkarken, bir ikincisi bunun dibinde yatar.Zaman zaman kavga çıkar ama genellikle tartışmalar gösterilerle sona erdilirilir.Erkek deniz iguanası kaskatı kesilen bacaklarının üzerinde yükselerek, ağzını açıp başını sallayarak gövde gösterisi yapar.Ağzının içini gösterir.Eğer bu rakibini engellemezse, alanın sahibi ilerler, o zaman bir tos vurma yarışması başlar.İki iguana kemiksi kafalarıyla birbirlerini iterler.Sonunda birinden biri boyun eğerek geriler.

Deniz iguanaları güneşlenirken, iri kırmızı yengeçler onlara yaklaşır, derilerini çekiştirirler.Sürüngenler bu çekiştirmelere ve çimdiklemelere kızmazlar.Bunun önemli bir sebebi vardır, Yengeçler böylece hayvanların derilerindeki keneleri toplamış olurlar.


BESİN

Sular alçalırken iguanalar denize girerek resiflerde ve kıyıda ortaya çıkmış olan algları yerler.Dalgalarla sürüklenmemek için sivri pençeleriyle kayalara tutunur, algları yiye yiye bunların üzerinde ağır ağır ilerlerler.Alg dallarını ağızlarının yanıyla yakalayarak büker ve kaparlar.Zaman zaman yutmak ve dinlenmek için dururlar.Bazı deniz iguanaları kıyıdan açılır ve karınlarını doyurmak için dibe dalar, 10 metre kadar derinliğe daldıkları kaydedilmiştir.Ancak genellikle 4.5 metre derinlikte kalırlar.Her dalış 15-20 dakika sürerse de, iguanalar denizin dibinde daha da uzun zaman kalabilirler.


ÜREME

Erkekler kendi yerlerini ayırdıktan sonra dişiler onlara katılırlar.Dişiler bir alandan diğerine gitmekte serbesttir böylece erkekler, çok geçmeden etraflarına dişilerden oluşan bir haremi toplarlar.Çiftleşme olurken diğer erkekler hiç karışmaz.Kur yapma basittir.Erkek başını sallayarak bir dişiye arkadan yaklaşır.Sonra ensesinden yakalayarak bacaklarıyla tutar.

Erkekler alanlarından ayrıldıkları zaman, dişiler yuva kurma için seçilmiş olan kıyılarda toplanırlar.Yuva yerleri için yarışmalar olur ve kavga da çıkar.Her dişi dört ayağıyla kumda 60 santimlik bir tünel kazar.Bazen bunun tavanının çöktüğü, ya da bir komşu çukura kum atıldığı olur.O zaman içeride kalan dişi ölüme mahkum olur.

Dişi sadece 2 ya da 3 beyaz yumurta bırakır.Bunlar 8.75x4.30 santim büyüklüğündedir.Yumurtlama bitince tünel doldurularak, kamufle edilir.Yumurtalar yaklaşık 119 gün içerisinde çatlarlar.Yeni çıkan yavrular 22 santim boyunda olur.

İnsan dışında, tam ergin haldeki deniz iguanalarının düşmanları köpek balıklarıdır.Ama bu sürüngenler genellikle köpekbalıklarının pek gelemeyeceği, kıyıdaki sığ sularda kalırlar.İguana yavrularını balıkçıllar, martılar ve Galapagos şahinlerinden başka, insanların getirmiş olduğu kediler de kapar.

 


KAYNAK

Bateş Hayvanlar Ansiklopedisi

View Full review 888 United Kingdom 888sport